Uchwała w sprawie wyrażenia sprzeciwu wobec mowy nienawiści i medialnych ataków na notariuszy

 

UCHWAŁA NR XII/161/2026

RADY IZBY NOTARIALNEJ W KRAKOWIE

z dnia 17 kwietnia 2026 roku

 

 

w sprawie wyrażenia sprzeciwu wobec mowy nienawiści i medialnych ataków na notariuszy

 

 

Działając na podstawie art. 35 pkt 2 i 7 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1001 ze zm.),

 

Rada Izby Notarialnej w Krakowie

uchwala, co następuje:

 

Rada Izby Notarialnej w Krakowie apeluje do wszystkich uczestników życia publicznego – obywateli, a w szczególności przedstawicieli władz publicznych, środowisk medialnych oraz organizacji społecznych – o zachowanie powściągliwości w formułowaniu ocen dotyczących działalności notariuszy, poszanowanie ich ustrojowej roli jako organów ochrony prawnej oraz o stanowczą reakcję na wszelkie przypadki naruszenia ich dobrego imienia.

W ostatnim czasie w przestrzeni publicznej pojawiają się liczne wypowiedzi odnoszące się do czynności notarialnych, które to wypowiedzi przybierają formę agresji słownej, mowy nienawiści oraz publicznego piętnowania notariuszy – zarówno w mediach, jak i na platformach społecznościowych, w tym również ze strony osób pełniących funkcje publiczne. Rada Izby Notarialnej w Krakowie wyraża wobec tych zjawisk zdecydowany sprzeciw.

W ocenie Rady źródłem powyższych zjawisk jest brak dostatecznego zrozumienia charakteru czynności notarialnych oraz zasad wykonywania zawodu notariusza. W związku z tym konieczne jest przypomnienie podstawowych reguł, które wyznaczają zakres jego kompetencji i sposób działania.

Notariusz, jako osoba zaufania publicznego, działa wyłącznie na podstawie obowiązujących przepisów prawa i w ich granicach. Jego działalność ma charakter urzędowy, a wykonywane czynności cechuje bezstronność. Do jego obowiązków nie należy ocenianie wydarzeń publicznych, ich komentowanie ani zajmowanie stanowiska w sporach.

Szczególnego znaczenia nabiera również obowiązek zachowania tajemnicy notarialnej, obejmującej wszystkie informacje uzyskane w związku z wykonywaniem czynności notarialnych. Stanowi on jeden z fundamentów zawodu notariusza, gwarantując ochronę interesów obywateli, budując zaufanie do notariatu oraz zapewniając bezpieczeństwo obrotu prawnego.

Istotą czynności notarialnych o charakterze poświadczeniowym oraz protokołowania jest urzędowe stwierdzenie faktów i okoliczności. Czynności te nie polegają na ich interpretowaniu ani wartościowaniu, lecz na wiernym, rzetelnym i obiektywnym odzwierciedleniu rzeczywistego przebiegu zdarzeń.

W szczególności sporządzanie protokołów polega na dokumentowaniu przez notariusza przebiegu określonego zdarzenia jako jego bezstronnego świadka, w oznaczonym miejscu i czasie. Notariusz nie ocenia uczestników ani znaczenia zdarzenia, nie formułuje opinii i nie przedstawia własnych poglądów – jego rolą jest wyłącznie wierne utrwalenie faktów, niezależnie od ich skutków.

Z powyższego wynika, że obecność notariusza przy czynnościach o charakterze publicznym nie może być utożsamiana z poparciem dla określonych działań, aprobatą dla przebiegu wydarzeń ani udziałem w sporze, w tym o charakterze politycznym. Przypisywanie notariuszom innych motywacji niż wynikające z ich obowiązków zawodowych oraz formułowanie wobec nich zarzutów wyłącznie z tego powodu narusza dobre imię nie tylko konkretnych osób, ale także godzi w autorytet całej instytucji notariatu, a pośrednio również Państwa, które porucza notariuszom wykonywanie zadań publicznych.

W Państwie prawa notariusz jest gwarantem prawidłowej dokumentacji zdarzeń, których był świadkiem, w sposób pozwalający na maksymalnie zgodne z rzeczywistością odtworzenie ich przebiegu. Z tego względu wszelkie próby wywierania nacisku, podważania jego profesjonalizmu czy kierowania wobec niego nieuzasadnionych oskarżeń należy uznać za zjawiska niepożądane i szkodliwe. Ochrona dobrego imienia korzysta z ochrony prawnej, a publiczne formułowanie ocen bez odpowiednich podstaw nie powinno mieć miejsca.

Jednocześnie Rada Izby Notarialnej w Krakowie podkreśla, że do jej ustawowych zadań należy sprawowanie nadzoru nad wykonywaniem zawodu oraz ochrona członków samorządu notarialnego, przy zachowaniu pełnego obiektywizmu zarówno w wymiarze personalnym, jak i politycznym. Zasady te stanowią podstawę jej działania.

Mając powyższe na uwadze, Rada Izby Notarialnej w Krakowie zajmuje niniejsze stanowisko.

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

 

Rada Izby Notarialnej w Krakowie